موسیقی هرمزگان و دهه ی هشتاد ۱
مجتبی حاجی زاده
دستهبندی نشده
موسیقی هرمزگان و دهه ی هشتاد
دهه ی هشتاد را می توان دهه ی رشد کمی تولید موسیقی هرمزگان معرفی کرد. هر چند به لحاظ کیفی نیز آثار ارزشمندی در این دهه ثبت شد اما به هر حال در مقایسه با رشد کمی تولید، در درجه ی دوم قرار می گیرد. از دلایل تولید بالای موسیقی در این دهه به ویژه در اواسط آن، افزایش استودیوهای مجاز، غیرمجاز ! ، خانگی، زیرزمینی و حالا به هر نامی را می توان بر شمرد.
در اوایل دهه ی هشتاد محمد روهنده به لحاظ تولید آثارعامه پسند، ارائه ی چندین آلبوم بندرعباسی و فراگیر شدن سبک موسیقی اش گوی سبقت را از سایرین ربوده و در این زمینه سیر صعودی عجیبی داشت. به طوریکه در فضای مجازی برای اولین بار ترانه های هرمزگانی را به شکل کم حجم بارگذاری شده با پسوند (آر اِم) از ایشان در چند وبلاگ بندری و عربی مشاهده کردم. محمد روهنده اشاعه گر سبکی از موسیقی بندری شد که مخاطبان گسترده ای را در بین توده های مختلف مردم یافت. کمتر هرمزگانی را می توان یافت که ایشان را نشناسد و حداقل اینکه ترانه هایش را نشنیده باشد. اگر شنونده های موسیقی را در اینجا به دو قشر عام و خاص تقسیم کنیم باید اذعان کرد موسیقی روهنده طبقات زیرین و متوسط جامعه ی هرمزگان را نشانه گرفته بود، طبقه ای که در اینجا عام نامگذاری می کنیم و هدف اصلی اشان از شنیدن موسیقی ، لذت و تفریح و شادی است شاید همین ویژگیها ترانه های وی را سلطان بلا منازع بزمهای هرمزگانیها کرد و جمع کثیری از جوانانی که به این سبک گرایش پیدا کردند به ظاهر الگوی موسیقیایی خود را یافته بودند و آن الگو کسی جز محمد روهنده نبود. مقصود من از تکرار نام این خواننده نه شخص او بلکه سبک موسیقی اش است. حالا اگر تعریفمان از مخاطب خاص را قشری از جامعه در نظر بگیریم که موسیقی را بنا به دلایلی فنی تر و فراتر از لذت و شادی گوش می کنند، باید به این مقوله هم بپردازیم که از همان ابتدای رونق گرفتن سبک بزمی موسیقی در هرمزگان این گروه به مخالفت با آن برخاستند. عقیده ی این گروه بر این بود که این سبک موسیقی که به آن ربع پرده خوانی اطلاق می کردند از موسیقی هرمزگان نیست و به نوعی وارداتی است و اگر قرار بر این است که موسیقی محلی کار کنیم باید دنباله روی علی حبیب زاده و پیشکسوتان دهه های قبل باشیم و آثار شان را بازسازی و در موسیقی روز به کار ببریم. با توجه به ازدیاد مخاطبین عام بسیار طبیعی بود که فریاد این گروه به جایی نرسد و محمد روهنده های بسیاری در جای جای هرمزگان به روی صحنه آمدند. می توان به او در قالب خود لقب یک پدیده داد. پدیده ای که آوازه اش به ااستانهای همجوار رسید و رد پای او در پاکستان و بسیار پررنگ تردر کشورهای حوزه ی خلیج فارس هم رویت شد. ترانه های وی ورد زبان قشر جوان هرمزگان شده بود. بسیاری از ترانه ها را ایشان دوباره و یا چند باره خوانی کرده بود به طور مثال ترانه های دهه ی شصت و هفتاد محمد منصور وزیری مجددا و پس از اجرای آنها توسط روهنده در اواخر دهه ی هفتاد جانی دوباره یافتند و اگر مردم آن ترانه ها را با محمد منصور نشناختند حالا به نام روهنده می شناسند. بیشتر ترانه هایی که ایشان در اواخر دهه ی هفتاد و تا اواسط هشتاد خواندند به سرعت فراگیر و با استقبال توده های مختلف مردم هرمزگان رو به رو شد. چالش بزرگ میان طرفداران گروه خاص و گروه عام بر سر عربی بودن و عربی نبودن این سبک بود. از اوایل دهه ی هفتاد خواننده ها و نوازنده های هرمزگانی مقیم در کشورهای عربی حاشیه ی جنوبی خلیج فارس نیز با توجه به فضای باز موسیقیایی محل سکونتشان اقدام به انتشار گسترده ی ترانه ها و آلبومهای خود که همگی برگرفته از همین سبک بود کردند و تا اواسط دهه ی هشتاد به اوج خود رسید. تقلید و کپی بی حد و حصر از موسیقی خواننده های عرب زبان و بعضا ایرانی الاصل مانند میحد حمد، حسین الجسمی، راشد الماجد، عیضه المنهالی ، فرقه ی میامی و سایرین این شک را به سرعت در اذهان گروه خاص تبدیل به یقین کرد که این موسیقی عربی است و وارداتی و به این روند به شدت معترض بودند و انتقاد می کردند اما تاب مقاومت در مقابل این جریان که به سرعت حرکت می کرد را نداشتند. اجرای در عروسی و مجالس شاید چیزی کمتر از هیجان برگزاری یک کنسرت را برای خواننده و گروهش نداشت و علاقه مندان این ترانه ها وعده ی دیدار هنرمندان محبوب و ترانه هایشان را در مجالس عروسی به خود می دادند. جامعه ی سنتی تر هرمزگان علاقه و گرایش بیشتری به این سبک موسیقی داشت، چیزی که خوشایند موزیسینهای دهه ی 60 و 70 نبود و بنا به دلایل فنی و غیر فنی این طبقه از خواننده ها و موزیسینها را از اجتماع هنری خود به نحوی طرد می کردند. دیگر سازها و بسیاری از ترانه های دهه های 60 و 70 مخاطب چندانی در بزمهای هرمزگانیها نداشت. گروه خاص اعتقاد داشتند مردم بد سلیقه شده اند و این بد سلیقگی نتیجه ی شنیدن ترانه ها ی روهنده و دنبال کنندگان اوست. مهرشاد دیگر خواننده ای بود که دراواخر هفتاد و اوایل دهه ی هشتاد ترانه های بندری اش زبانزد شد. مهرشاد با سبک متفاوتی نسبت به روهنده قدم به این عرصه گذاشت ، موسیقی اش برآیند ارتباطش با سبک فرقه های موجود در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس بود. اولین بار نوار کاستش را از فروشنده ای دوره گرد تهیه کردم. انگار مهرشاد ذائقه ی مخاطب هرمزگانی اش را به خوبی می شناخت. موسیقی ریتمیک و شاد که مورد علاقه ی قاطبه ی هرمزگانیها بود . . .
ادامه دارد
حجت حاجی زاده
